NHÀ THỜ XÂY BẰNG ĐÁ VÀ GỖ QUY MÔ NHẤT HAI MIỀN
Quảng Trị - Nhà thờ Văn Phú, xã Nam Gianh, bên ngoài xây dựng đá nguyên khối, nội thất bằng gỗ với khối lượng hơn 1.500 m3, được đánh giá lớn nhất miền Bắc và miền Trung.
Sau 9 năm xây dựng, nhà thờ giáo xứ Văn Phú hoàn thiện khoảng 95%. Công trình nằm trong khuôn viên rộng hơn 30.000 m2, trước là hồ nuôi tôm được giáo dân dâng hiến để xây nhà thờ.
Để thi công, giáo xứ nhập hơn 1.500 m3 đá xanh rêu từ Thanh Hóa xây dựng phần ngoài, mỗi hòn nặng 50-60 tấn. Nội thất sử dụng trên 1.500 m3 khối gỗ từ châu Phi và lập xưởng tự cưa xẻ, tạo hình. Kiến trúc công trình bên ngoài kết hợp phong cách Gothic phương Tây, bên trong nhà truyền thống Bắc Bộ.
Năm 2017, nhà thờ được khởi công xây dựng, dài 73 m, rộng 25 m. Đá xanh rêu sau khi đưa về được thợ lắp ghép nguyên khối. Đây là loại đá có giá trị cao, khó thi công.
Công trình có 5 tháp, gồm 4 tháp nhỏ cao khoảng 42 m và tháp chính cao 56 m với 3 quả chuông. Xung quanh nhà thờ đặt 12 tượng Thánh Tông Đồ cùng tượng Đức Mẹ, chúa Giêsu và thánh Giuse.
Mái nhà thờ lợp ngói âm dương theo kiến trúc Huế. Hai tầng mái được ngăn cách bằng hệ thống cửa sổ lấy sáng, tạo vẻ bề thế cho công trình.
Nhà thờ được xây trên nền đầm lầy, trước đây là hồ nuôi tôm, địa chất yếu. Để làm móng, hàng trăm cọc nhồi được khoan xuống độ sâu 47 m, khiến chi phí xây dựng tăng cao. Việc vận chuyển vật liệu cũng gặp nhiều khó khăn.
Thời gian đầu, khi đường bộ chưa thuận lợi, vật liệu phải vận chuyển bằng đường thủy. Giáo dân địa phương tham gia nhiều công đoạn, nhất là làm móng và các phần việc cơ bản. Có ngày vài trăm người đến hỗ trợ. Những hạng mục đòi hỏi kỹ thuật cao, như phần gỗ, do các đội thợ chuyên nghiệp từ miền Bắc thực hiện.
Hiên nhà thờ được làm bằng đá khối hình vuông, bốn mặt chạm trổ hoa văn.
Giáo xứ Văn Phú nằm trên một khu vực được bao quanh bởi sông Gianh. Trước đây việc đi lại khó khăn, nay khu vực đã có cầu đường. Giáo xứ có hơn 700 hộ với trên 3.000 người, chủ yếu làm nghề liên quan đến sông nước như đánh bắt, nuôi trồng, chế biến thủy sản, buôn bán và xuất khẩu lao động.
Trước đây giáo xứ có một ngôi thánh đường nằm giữa khu dân cư chật hẹp, diện tích chỉ vài trăm mét vuông, gây khó khăn cho các hoạt động phụng vụ.
Điểm đặc biệt của nhà thờ là toàn bộ không gian thánh đường bên trong được làm bằng gỗ. Công trình sử dụng gỗ thành phẩm, chủ yếu là lim, sến nhập từ châu Phi. Phần gỗ được các thợ mộc Nam Định thi công trong khoảng hai năm. Thánh đường được bố trí 250 bộ bàn ghế, mỗi bàn có 6-7 chỗ, sức chứa khoảng 1.500 người.
Thánh đường có 9 vì, mỗi vì gồm 6 cột, tổng cộng 54 cột gỗ lim. Trong đó, 4 cột ở vị trí chính có đường kính 85 cm, các cột còn lại khoảng 75 cm. Cột cao 11,7 m tính phần gỗ và 12,5 m nếu tính cả phần chân đế.
Linh mục quản xứ Văn Phú Nguyễn Văn Hữu cho biết ý tưởng kiến trúc được tham khảo từ các công trình cổ ở vùng Bùi Chu, Nam Định, kết hợp với phong cách nhà thờ Công giáo.
Theo ông, xét về quy mô sử dụng gỗ, công trình thuộc nhóm nổi bật ở Việt Nam và lượng gỗ sử dụng lớn hơn nhà thờ gỗ Phát Diệm. "Tôi đã đi nhiều nhà thờ nhưng số lượng gỗ sử dụng thì nhà thờ Văn Phú lớn nhất miền Bắc và miền Trung", linh mục quản xứ nói. Đến nay kinh phí xây dựng nhà thờ hơn 100 tỷ đồng.
Bàn thờ là trung tâm của thánh đường, trong đó bàn thờ chính được làm bằng đá. Phía trên là hình ảnh Bữa Tiệc Ly với chúa Giêsu và 12 Thánh Tông Đồ, đều làm từ gỗ lũa nguyên khối. Không gian thờ được trang trí bằng các mảng sơn son, thếp vàng truyền thống.
Tượng Đức Mẹ Maria và tượng thánh Giuse được chế tác từ gỗ nguyên khối. Đây là những tác phẩm gỗ có giá trị nghệ thuật đặc biệt của nhà thờ.
Hệ thống cột, kèo, xà lớn nhỏ được chạm khắc tỉ mỉ theo phong cách nhà gỗ Bắc Bộ. Các họa tiết thực hiện thủ công.
Ánh sáng trong thánh đường được bố trí vừa phải nhằm giữ vẻ đẹp tự nhiên của gỗ. Theo linh mục Nguyễn Văn Hữu, việc thiết kế hệ thống điện, quạt và chiếu sáng là một trong những phần khó, bởi nếu bố trí quá nhiều đèn hoặc dây điện sẽ ảnh hưởng đến không gian gỗ. Nhà thờ được thiết kế để vừa thông thoáng, vừa bảo đảm chất lượng âm thanh.
Bốn phía thánh đường được trang trí đường chỉ, hoa văn trống đồng và chữ Thọ, tạo điểm nhấn văn hóa Việt trong kiến trúc nhà thờ công giáo.
Ngoài nhà thờ, khuôn viên đã có Đài Đức Mẹ La Vang và hang đá, thời gian tới dự kiến xây thêm Trung tâm Mục vụ phục vụ các hoạt động sinh hoạt. Do khu đất nằm giữa vùng đất mặn nên việc trồng cây xanh gặp nhiều khó khăn.
Đắc Thành
