HỘI THẢO CHUYÊN ĐỀ
ĐƯỜNG HY VỌNG - “SỨ ĐIỆP TỪ NGỤC TÙ” CỦA ĐỨC HỒNG Y PHANXICÔ XAVIÊ NGUYỄN VĂN THUẬN
Chiều thứ Tư, ngày 18/11/2026, lúc 14h15, tại Hội trường Đại Chủng viện Sao Biển đã diễn ra buổi hội thảo chuyên đề “Đường Hy Vọng - Sứ điệp từ ngục tù” của Đức Hồng y Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận, do Cha Ambrôsiô Nguyễn Văn Sĩ, OFM, trình bày.
Cha Ambrôsiô đã có cơ hội gặp gỡ trực tiếp Đức Hồng y, đồng thời có nhiều đóng góp trong tiến trình phong chân phước của Đấng đáng kính Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận. Vì thế, nội dung bài thuyết trình được đúc kết từ chính kinh nghiệm của Cha trong quá trình tiếp xúc, nghiên cứu và thu thập các chứng cứ phục vụ cho án phong chân phước.
Trước khi đi vào nội dung chuyên đề, Cha Ambrôsiô chia sẻ lý do ngài chuẩn bị đề tài này. Theo đó, bài thuyết trình vốn được soạn để trình bày tại Roma nhân dịp kỷ niệm 50 năm tác phẩm “Đường Hy Vọng” ra đời (1975 - 2025). Tuy nhiên, vì một vài lý do, chưa có dịp thực hiện dự định này. Nhân cơ hội trở về quê hương, Cha đã chọn Đại Chủng viện Sao Biển làm nơi chia sẻ đề tài đầy ý nghĩa ấy.
Trong phần trình bày, tập trung khai triển hoàn cảnh ra đời, mục tiêu và những nội dung chính của tác phẩm “Đường Hy Vọng”. Qua đó, Cha Ambrôsiô làm nổi bật những tâm tình và lời nhắn nhủ của Đức Hồng y Phanxicô Xaviê dành cho giới trẻ nói riêng và các Kitô hữu nói chung, như lời người cha ân cần căn dặn con cái mình.
Mở đầu bài thuyết trình, Cha Ambrôsiô giới thiệu đôi nét về tác giả và hoàn cảnh sáng tác tác phẩm “Đường Hy Vọng”. Đức Hồng y Nguyễn Văn Thuận là một nhân vật được đông đảo người Công giáo trên toàn thế giới yêu mến. Các vị Giáo hoàng đã nhiều lần nhắc đến ngài trong các tông huấn và văn kiện của Giáo hội như một “chứng nhân của niềm Hy Vọng”. Chính trong bối cảnh ấy, tác phẩm “Đường Hy Vọng” càng làm nổi bật linh đạo và chứng từ hy vọng nơi cuộc đời của ngài.



Tác phẩm được hình thành trong thời gian Đức Hồng y bị quản thúc tại Cây Vông. Ngài đã miệt mài viết trong suốt một tháng rưỡi và hoàn thành đúng ngày lễ Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội (08/12/1975). Cuốn sách mà ngài gọi là “Sứ điệp từ ngục tù”, “Công trình nghìn lẻ một đêm”. Đức Hồng y đã phó dâng tất cả cho Đức Mẹ. Chính nhờ lòng tín thác đơn thành ấy, tác phẩm đã được gìn giữ và phổ biến rộng rãi trên khắp thế giới.
Tiếp nối phần giới thiệu, Cha Ambrôsiô làm nổi bật nội dung “Đường Hy Vọng” qua những bước ngoặt trong cuộc đời Đức Hồng y Phanxicô Xaviê. Ngày 13/04/1967, khi được chọn làm Giám mục địa phận Nha Trang, ngài đã chọn khẩu hiệu “Gaudium et Spes” (Vui Mừng và Hy Vọng), lấy ý tưởng từ Hiến chế mục vụ Giáo hội trong thế giới ngày nay của Công đồng Vaticanô II. Từ đó, cuộc đời và sứ vụ của ngài luôn gắn liền với chứng từ hy vọng.


Khi khai triển ý nghĩa nhan đề tác phẩm, nhấn mạnh “Đường Hy Vọng” trước hết là hành trình Đức Hồng y đã nguyện bước theo Chúa Giêsu giữa những hoàn cảnh hết sức bi đát. Cha Ambrôsiô ví hành trình ấy như con đường của niềm hy vọng, dù đường đi có tăm tối, nhưng cuối con đường vẫn là Ánh Sáng vĩnh cửu. 1001 số trong tác phẩm biểu trưng cho hành trình dài mà Đức Hồng y đã trải qua, đồng thời cũng mở ra một con Đường Hy Vọng cho mọi tín hữu.
Từ ý nghĩa ấy, Cha Ambrôsiô tiếp tục diễn giải nội dung của “Đường Hy Vọng” qua ba bước đi của “cuộc cách mạng canh tân toàn diện con người và thế giới”, tương ứng với ba chiều kích: ra đi, tu thân và canh tân thế giới. Theo Cha, trên hành trình hy vọng, nếu thiếu đi một trong ba chiều kích này, người môn đệ sẽ khó có thể chu toàn sứ mạng Tông đồ mà Chúa trao phó.
Khởi đi từ lời mở đầu tác phẩm, diễn giả nhắc lại tâm tình sâu sắc của Đức Hồng y Nguyễn Văn Thuận:“Cha đã đi một quãng đường, hân hoan có, gian khổ có, nhưng luôn luôn tràn trào hy vọng, vì có Chúa và Mẹ Maria bên cha. Nếu Chúa cho chọn lại, Cha không chọn đường nào khác. Cha đã hạnh phúc và vui tươi, vì cha đã hy vọng vào Chúa.” Qua đó, Cha Ambrôsiô gợi lại hai lần ra đi đầy xé lòng trong cuộc đời Đức Hồng y, đặc biệt là giây phút ngài phải rời xa giáo phận và những người mình được trao phó. Đức Hồng Y đã thốt lên:“Con bắt đầu kinh nghiệm cuộc đời một tù nhân. Bao nhiêu tâm tình lẫn lộn trong đầu óc con: Buồn có, sợ có, căng thẳng có. Tim con tan nát vì phải xa cách giáo dân của con.” Sự ra đi ấy trở thành một chứng từ sống động, giúp mọi người nhận ra niềm hy vọng nơi cuộc đời của Đấng đáng kính Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận, đồng thời là lời đáp trả cho những ai chất vấn về niềm hy vọng ấy.
Bên cạnh chiều kích ra đi, diễn giả còn nhấn mạnh đến việc canh tân bản thân và canh tân thế giới. Hành trình của người môn đệ Chúa Giêsu phải khởi đi từ chính mình, bằng việc đặt Chúa Giêsu làm trung tâm của toàn bộ đời sống. Chúa Giêsu là tất cả của con: là cùng đích các ý hướng, là lý do các quyết định, là động lực các tình cảm, là mẫu gương các hành động của con.” (Số 235). Muốn canh tân thế giới, trước hết con người phải được canh tân theo tinh thần Phúc Âm. Đức Hồng y nhắn nhủ: “Mỗi ngày ‘Phúc Âm hóa’ lại trí óc và quả tim con, bằng cách đọc, suy ngắm, say sưa uống lấy lời hằng sống, để từ từ Phúc Âm thấm nhuần sâu xa vào mỗi tế bào, mỗi thớ thịt của con, đó là canh tân, cách mạng chắc chắn nhất” (Số 646). Chỉ khi được biến đổi từ bên trong, người môn đệ Chúa Giêsu mới có thể góp phần canh tân thế giới. Theo tinh thần của Đức Hồng y Nguyễn Văn Thuận, canh tân thế giới là một đòi hỏi thiết yếu đối với con người. Thế giới cần được xây dựng trên nền tảng của tình yêu thương, sự hiệp nhất, công lý, hòa bình và sự phát triển toàn diện, để con người ngày càng sống xứng với phẩm giá của mình. Khi con người được tình yêu thần linh của Chúa biến đổi, chính con người ấy sẽ trở thành tác nhân biến đổi xã hội. Đó là cuộc cách mạng vĩ đại - cuộc cách mạng của tình thương.
Khép lại bài thuyết trình, Cha Ambrôsiô nhắc lại những tâm tình xúc động và chan chứa hy vọng của Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II trong Thánh lễ An táng Đức Hồng y Nguyễn Văn Thuận ngày 20/09/2002: “Trong lúc chào vĩnh biệt Người Sứ giả anh hùng của Chúa Kitô, chúng ta hãy cảm tạ Chúa vì đã cho chúng ta, nơi con người của Đức Hồng y, một tấm gương sáng ngời về đời sống tín hữu Kitô, phù hợp với Đức Tin, đến độ tử đạo… Ngài ra đi, nhưng gương sáng của ngài vẫn còn đó. Đức tin bảo đảm với chúng ta rằng ngài không chết, nhưng đã bước vào ngày vĩnh cửu, ngày không bao giờ có hoàng hôn.”
Buổi hội thảo khép lại với lời mời gọi mỗi người học hỏi nơi chứng từ hy vọng của Đấng đáng kính Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận, biết canh tân chính mình theo tinh thần Tin Mừng, để từ đó lan tỏa sứ điệp yêu thương và hy vọng, đồng thời góp phần canh tân thế giới hôm nay.
----------------------------
Ban Văn Hóa - Truyền Thông Đại Chủng Viện Sao Biển