×

Giỏ hàng

Mục đích sống theo J.R.R Tolkien
Lượt xem:18   Ngày đăng: 2022-09-22 11:56:53

MỤC ĐÍCH SỐNG THEO J.R.R TOLKIEN

Cha Michael Rennier

Một cô bé đã từng viết thư đặt một câu hỏi khó cho vị tác giả nổi tiếng này, và câu trả lời của ông đã được lưu giữ lại.

Năm 1969 khi đã về già, J.R.R Tolkien (1892–1973) nhận được lá thư của một cô bé tên Camilla. Qua nhiều năm kinh nghiệm dạy các lớp giáo lý, tôi biết những đứa trẻ thường đặt những câu hỏi khó, gây lúng túng nếu người lớn cho chúng hỏi. Lá thư đặc biệt này cũng không ngoại lệ. Camilla đặt một câu hỏi đơn giản nhưng cực-kỳ-khó-trả-lời cho vị tác giả cuốn Chúa tể Những Chiếc Nhẫn: “Đâu là Mục đích của cuộc sống?”

Tolkien đã trả lời cô bé và lá thư đó đã được lưu giữ.

Thỉnh thoảng, trong lớp giáo lý khi một đứa trẻ hỏi tôi một câu hỏi như Khi Chúa chết, các con vật có khóc không? Tôi phải khựng lại một lúc để hoàn hồn trước khi đưa ra câu trả lời nghe sao cho thật thông thái. Tolkien hẳn nhiên cũng cần chút thời gian suy nghĩ, như ông bắt đầu lá thư: “Tôi xin lỗi vì đã chậm trả lời thư”. Nhưng sau khi kinh ngạc trước câu hỏi khó của cô bé, ông đã cố gắng trả lời thật nghiêm túc.

Vậy theo Tolkien mục đích của cuộc sống là gì?

Ông khởi đi từ điều đơn giản, từ đó hình thành một chuỗi suy tư với từng bước nối tiếp nhau thật logic và dễ dàng liên kết các ý tưởng với nhau. Câu hỏi này khá rộng, vậy nên câu trả lời phải bao gồm mọi kinh nghiệm của chúng ta. Hay nói cách khác, nó không thể hoàn toàn lý thuyết. Nó phải có ý nghĩa, thực tế và có thể chấp nhận trước logic luôn thắc mắc của trẻ nhỏ. Chỉ như thế chúng ta mới có thể bắt đầu hiểu được mục đích tiềm ẩn sự hiện hữu của chúng ta vốn làm chúng ta ưu tư rất nhiều.

Tolkien bắt đầu với con người. Điều này có thể hiểu được vì rốt cuộc đây là câu hỏi về mục đích của con người. Ông viết: “Tôi nghĩ những câu hỏi về ‘mục đích’ chỉ thật sự hữu ích khi chúng nói về những mục đích hay đối tượng có ý thức của con người”. Hay nói cách khác, đây là một câu hỏi về chúng ta và cách chúng ta tương tác với thế giới, tại sao chúng ta ở đây và cách thức chúng ta liên hệ với những thứ khác.

Con người đặc biệt vì còn có thể đặt ra câu hỏi này. Sự khao khát muốn biết mục đích cuộc sống cho thấy chúng ta có một tâm trí hoạt động khác với bất kì loài nào khác. Sau tất cả, những con kiến, bướm và sói chẳng bao giờ chất vấn ý nghĩa hiện hữu của chúng. Chúng chỉ đơn giản đào hang, bay lượn và săn mồi. Trên thực tế, Tolkien nói rằng loài vật có mục đích hiện hữu thì cũng bởi tri thức của chúng ta cho thấy mục đích của chúng. Chúng ta rất hứng thú muốn biết con kiến có ý nghĩa gì và điều gì phân biệt con kiến với con nhện. Chúng ta quan sát và nghiên cứu hoạt động của chúng. Chúng ta phân loại loài vật, làm thơ, viết chuyện mang tính luân lý về chúng. Không có con người, động thực vật chỉ có vậy, nhưng khi có chúng ta, chúng có một giá trị riêng.

Tolien nói với Camilla, bước tiếp theo là tìm ra một tâm trí giống với chúng ta, có thể được xem như là cội nguồn của trí tuệ con người. Và đó chính là Thiên Chúa. Trí tuệ chúng ta làm cho loài vật có phẩm giá cũng giống như cách tâm trí Thiên Chúa ban phẩm giá và mục đích cho chúng ta.

Một khi chúng ta bắt đầu coi trọng ý niệm Thiên Chúa, thì chúng ta cũng sẽ coi trọng tôn giáo và đạo đức. Cả hai yếu tố này đều dẫn lối cho chúng ta biết mục đích của mình vì chúng dẫn lối để chúng ta biết Thiên Chúa nhiều hơn. Chúng ta càng biết Thiên Chúa, Đấng ban cho chúng ta mục đích, thì chúng ta càng triển nở hơn. Tôn giáo và đạo đức cũng làm gia tăng sự gắn kết của chúng ta với người khác. Những liên kết này làm bộc lộ tài năng, sự phát triển bản thân, và quan trọng nhất là sự hy sinh và tình yêu thương.

Có thể nói, Tolkien cho đây là câu trả lời của ông. Ý niệm về mục đích của con người giống như diễn tả cách thức chúng ta phải sống.

Nhưng sau đó ông mở rộng thêm câu hỏi. Mục đích cuộc sống bên kia cuộc đời này là gì? Tại sao chúng ta được dựng nên, chúng ta sẽ đi về đâu và làm sao để đến đó? Không may Tolkien giờ đây không biết trả lời. “Không có câu trả lời cho câu hỏi mở rộng này, bởi vì cần phải có một sự hiểu biết trọn vẹn về Thiên Chúa, nhưng chúng ta không thể đạt được sự hiểu biết này”.

Điều duy nhất ông biết đó là, để có thể đặt câu hỏi và tin rằng có câu trả lời đâu đó ngoài kia thì Thiên Chúa phải tồn tại. Cho nên, cuối cùng ông phải quay về ý tưởng chiêm ngắm thế giới xung quanh, vì nếu Thiên Chúa nắm giữ chìa khóa trả lời cho câu hỏi mục đích của cuộc sống là gì, thì thật là hợp lý khi mục đích của chúng ta, trong phạm vi có thể biết được, là học biết về Thiên Chúa nhiều hơn mỗi ngày. Chúng ta càng biết Ngài thì sẽ càng tiến gần câu trả lời hơn. Ông viết: “Vì thế có thể nói rằng mục đích chính yếu của cuộc sống đối với bất kỳ ai trong chúng ta là tùy theo khả năng mà gia tăng sự hiểu biết về Thiên Chúa bằng mọi phương tiện chúng ta có, cũng như nhờ sự hiểu biết này mà dâng lời ngợi khen và cảm tạ”.

Một câu trả lời tuyệt vời. Như Tolkien thừa nhận, nó vừa quá dài và quá ngắn, nhưng đối với tất cả chúng ta, câu trả lời này có kết quả xứng đáng. Mục đích của chúng ta là nhận biết Thiên Chúa, yêu mến Ngài và sống mỗi ngày với lòng biết ơn và ngợi khen.

Nhóm Sao Biển chuyển ngữ từ Aleteia.org (26/9/2021)